بخش ۳۶ - فی ذکر انساب البشر من ارکان البشر سنایی
سنایی غزنوی / الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
آدمی گرچه بر زمانه مهست
ز آدمی خام دیو پخته بهست
نیست خامی مگر کم اندر کم
چون ره رومیان خم اندر خم
کآدمی‌زاده تا نشد مردم
گه پری گه ددست گه گزدم
در زمانه ز هرچه جانورست
تا نشد پخته آدمی بترست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بیت‌ها به بررسی ویژگی‌های انسانی و جدال میان خامی و پختگی می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که انسان‌ها با وجود اینکه در زمانه خودشان هستند، گاه مثل دیوان یا جانوران خامند. خامی در انسان‌ها نشانه‌هایی از ناپختگی است و به مرور زمان و تجربه به پختگی می‌رسند. در نهایت، پختگی را نشانه‌ای از انسانیت واقعی می‌داند و اشاره می‌کند که تا زمانی که انسان کامل نشود، از جانوران دیگر کمتر نیست.