بخش ۵ - در بیداری از خواب غفلت گوید سنایی
سنایی غزنوی / الباب الثامن ذکرالسطان یستنزل‌الامان / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
بنه ای عدل تو بقای جهان
در کنار جهان سزای جهان
چون درِ عدل باز شد بر تو
درِ دوزخ فراز شد بر تو
عدل مر مرگ را بریزد آب
جور مر فتنه را ببندد خواب
هست شادی دل ستمگاران
خوش و اندک چو خواب بیماران
عقل را مشگریست روح‌افزای
عدل مشاطّه‌ایست مُلک آرای
شرع را عقل قهرمان باشد
ملک را عدل پاسبان باشد
شاه باید غلام تن نبود
تا خطیبش دروغ زن نبود
پشه از پیل کم زید بسیار
زانکه کوته بقا بود خونخوار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به اهمیت عدل (عدالت) در جامعه و تأثیر آن بر بقای جهان اشاره دارد. شاعر بیان می‌کند که عدالت عامل پایداری جهان است و اگر عدالت در جامعه حاکم باشد، مشکلات و فتنه‌ها خوابیده خواهند شد. در مقابل، ستم و ناعدالتی باعث خوشبختی ظاهری ستمگران خواهد شد، اما این خوشبختی پایدار نیست. عقل و دانش نیز باید در خدمت عدالت باشند و حاکم باید شخصی راستگو و درستکار باشد. در نهایت، تأکید بر این است که عدالت و خرد باید در حکم‌روایی و حکومت حضور داشته باشند تا جامعه‌ای سالم و پایدار形成 شود.