نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۷ - جواب به سوال اول شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری / گلشن راز / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

دگر گفتی مسافر کیست در راه

کسی کو شد ز اصلِ خویش آگاه

مسافر آن بود کو بگذرد زود

ز خود صافی شود چون آتش از دود

سلوکش سیرِ کشفی دان ز امکان

سوی واجب به ترکِ شَیْن و نقصان

بعکسِ سیرِ اوّل در منازل

رود تا گردد او انسانِ کامل

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، به مسافر اشاره می‌شود که به معنای کسی است که در مسیر خود به آگاهی از اصل وجود و خودشناسی می‌رسد. مسافر واقعی کسی است که سریعاً از موانع عبور می‌کند و مانند آتش، از کثافت و دود جدا می‌شود. سفر او به سمت کمال و حقیقت است و به تدریج با ترک نقص‌ها و وابستگی‌ها، به انسان کامل تبدیل می‌شود. این مسیر سلوک و سیر کشفی او، مخالف مسیر ابتدایی است و او را به سمت واجب و حقیقت رهنمون می‌سازد.