بخش ۲ - عین الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
بهر تأکید آیت قرآن
بشنو از عقل واضح برهان
هیچ ممکن به خویش هست نشد
شیب و بالا، بلند و پست نشد
دور باطل، تسلسل است محال
اوست پس مبدء و بدوست مال
زانکه بر بود ذات خود موقوف
نشود کس چو وصف بر موصوف
نرسد جملۀ دوم به نخست
هر دو گردند منتهی به درست
ممکنیّت ز ممکنی منفک
نشود بی خلاف و شبهه و شک
هرگز او واجب الوجود نشد
منبع فضل و فیض و جود نشد
واجب آنگه نمیشود ممکن
گردش ذات کی بود ممکن
زانکه قلب حقایق است محال
حاش للّه ز ایزد متعال
خود گرفتم که میبگشت صفات
منقلب کی شود حقیقت ذات
صفت ذات هم نمیگردد
هیچ هستی عدم نمیگردد
صفت او چو اوست پاینده
هم نمود است و هم نماینده
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن به بررسی مفهوم وجود و عدم در فلسفه اسلامی و قرآن پرداخته میشود. نویسنده تأکید میکند که هیچ چیزی نمیتواند به خودی خود به وجود آید و وجود و عدم از یکدیگر تفکیکپذیرند. همچنین بیان میشود که واجب الوجود (خدا) نمیتواند ممکن باشد و ذات حقایق تغییر ناپذیر است. صفات خداوند نیز به دگرگونی نمیگرایند و همواره ثابت و پایدار هستند. نهایتاً، متن به اهمیت شناخت صحیح از خداوند و عدم پذیرش تناقضات در این زمینه اشاره میکند.