بخش ۳ - حق الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل دوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
با وجود تو خود کدام وجود
کس عدم را نهاد نام وجود
ظاهر و باطن، اوّل و آخر
تو و غیری نه در میان ظاهر
بودِ هر بود با تو نابود است
وین چنین بوده است تا بودهست
هستی نیست با تو هستی نیست
نیستی هست تا تو هستی، نیست
جود عین وجود، باز وجود
عین جود است در مقام شهود
بودن بودها نمود تو بود
همه تا بود از آن نمود نمود
چیست اسم و صفات وحدت حق
اعتبارات هستی مطلق
هستی تست عین ماهیت
نیست با ذات شَین ماهیت
ذات هستی و وحدت است یکی
دل دانا در این نداشت شکی
باز بود و نمود تو یک چیز
نیست اندر میانه هیچ تمیز
فارق اندر میان نور و ظُلَم
چیست غیر از توهمات عدم
همۀ ممکنات را محفوف
در عدم همچو ظرف را مظروف
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم وجود و ماهیت می‌پردازد و بر اهمیت وجود خداوند و نسبت آن با موجودات تأکید می‌کند. بیان می‌کند که هیچ وجودی جز خداوند واقعی نیست و همه چیز در کنار او از بین می‌رود. هر چیزی که وجود دارد، در حقیقت نمود و تجلی وجود خداوند است. همچنین اشاره می‌کند که درک حقیقی از وجود و عدم، نیازمند شناخت عمیق‌تری از ذات و وحدت حق است. به طور کلی، این متن بر وحدت وجود، عدم و تأثیر آن بر هستی تأکید دارد و بیان می‌کند که همه موجودات در عدم قرار دارند و تنها خداوند است که وجود واقعی دارد.