نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱ - الباب الرابع فی افعاله تعالی و تقدس الفصل الاول فی حقیقة الجبر و القدر علم الیقین شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری / فصل اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

فعل​ها جمله فعل حق می​دان

کافری گر نیاوری ایمان

فعل ما از مقید و مطلق

نیست الا ز علم و قدرت حق

کارها جمله آفریدۀ اوست

اگر آن جمله بد و گر نیکوست

اختیار تو اختیار وی است

بلکه کارتو عین کار وی است

«تعلمون» را از آنکه نیست جدا

کرد بر خلق عطف در یک جا

خلق و اعمال هر دو در یک سلک

زان کشیده است قول مالک ملک

علت احتیاج در هر دو

ممکنیت بود، چه فعل و چه تو

هیچ در خلق خود بدی مختار؟

فعلت اکنون هم آنچنان انگار

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره ماهیت فعل و اختیار انسان صحبت می‌کند. شاعر بیان می‌کند که فعل‌ها و کارها همگی از علم و قدرت خداوند ناشی می‌شوند و هیچ چیز در خلقت از آن جدا نیست. کارهای انسان، چه خوب و چه بد، به اراده و قدرت الهی بستگی دارد. شاعر تأکید می‌کند که اختیار انسان در واقع بخشی از اختیار خداست و تمام اعمال انسان در راستای مشیت الهی است. در نهایت، هیچ انسانی در کارهای خود مستقل نیست و همه اعمال او به نوعی تحت تأثیر و اراده خداوند قرار دارد.