بخش ۱ - الباب الرابع فی افعاله تعالی و تقدس الفصل الاول فی حقیقة الجبر و القدر علم الیقین شیخ محمود شبستری
شیخ محمود شبستری / فصل اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
فعلها جمله فعل حق میدان
کافری گر نیاوری ایمان
فعل ما از مقید و مطلق
نیست الا ز علم و قدرت حق
کارها جمله آفریدۀ اوست
اگر آن جمله بد و گر نیکوست
اختیار تو اختیار وی است
بلکه کارتو عین کار وی است
«تعلمون» را از آنکه نیست جدا
کرد بر خلق عطف در یک جا
خلق و اعمال هر دو در یک سلک
زان کشیده است قول مالک ملک
علت احتیاج در هر دو
ممکنیت بود، چه فعل و چه تو
هیچ در خلق خود بدی مختار؟
فعلت اکنون هم آنچنان انگار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره ماهیت فعل و اختیار انسان صحبت میکند. شاعر بیان میکند که فعلها و کارها همگی از علم و قدرت خداوند ناشی میشوند و هیچ چیز در خلقت از آن جدا نیست. کارهای انسان، چه خوب و چه بد، به اراده و قدرت الهی بستگی دارد. شاعر تأکید میکند که اختیار انسان در واقع بخشی از اختیار خداست و تمام اعمال انسان در راستای مشیت الهی است. در نهایت، هیچ انسانی در کارهای خود مستقل نیست و همه اعمال او به نوعی تحت تأثیر و اراده خداوند قرار دارد.