غزل شمارهٔ ۹۷ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
وجود مطلق الحق اوست دریاب
مقید او و مطلق اوست دریاب
خیال باطلت دارد پریشان
ببین مجموع را حق اوست دریاب
توئی طالب توئی مطلوب ما فهم
بگو از جان که صدق اوست دریاب
دل و دلدار و جان ما همه اوست
محیط و موج و زورق اوست دریاب
از آن ما غرقهٔ دریای عشقیم
روان جان و مغز اوست دریاب
به حق تحقیق شد ما را حقیقت
که موجود محقق اوست دریاب
شراب ناب بی غش نوش کردیم
ز جامی کش مروق اوست دریاب
طلسم گنج عشق دوست مائیم
ولی فتاح و مطلق اوست دریاب
اگر سید اناالحق زد به حق زد
چو گویای اناالحق اوست دریاب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بیان حقیقت وجود و تلاطمات عشق می‌پردازد. شاعر به این موضوع اشاره دارد که تمام هستی و معنای وجود به خداوند متعلق است و او را به عنوان حقیقت مطلق معرفی می‌کند. هرچند که انسان‌ها در جستجوی حقیقت و عشق هستند، اما درواقع، خود حقیقت و عشق، همان خداوند است. شاعر از عشق و محبت به خدا سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که تمام اشیاء و احساسات به او وابسته‌اند. در پایان نیز اشاره می‌کند که هر چه انسان در این مسیر حرکت کند، به حقیقت واحد و مطلق، که همان خداست، نزدیک‌تر می‌شود.