قطعهٔ شمارهٔ ۱۸ شاه نعمتالله ولی
شاه نعمتالله ولی / قطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
سر کل چون کله نهد بر سر
آن کله کل بلای دستار است
عشق شاه است و می برد دستار
عقل مسکین گدای دستار است
دیدهام خواجهٔ کلان دیروز
همچو کل در هواس دستار است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به مقایسه عشق و عقل میپردازد. در آن اشاره میشود که عشق مانند یک شاه است که قدرت و نفوذ زیادی دارد و میتواند دستاوردهای عقل را تحت تأثیر قرار دهد. به عبارت دیگر، عشق میتواند بر عقل غلبه کند و آن را به سمت خود جذب کند، در حالی که عقل مانند گدای دستار (عمامه) در برابر عشق به طور ناتوانی قرار دارد. شاعر همچنین به ذکر دیدن یک مقام بزرگ میپردازد که رفتارهایش شبیه به رفتارهای بیتاب و هیجانزده عاشقان است.