شمارهٔ ۱۵۰ - در مدح نصیرالدین احمد سوزنی سمرقندی
سوزنی سمرقندی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
ماه معظم آمد با فر و آفرین
با عفو و فضل و مغفرت عالم آفرین
ماهی است این کز آمدن او خجستگی است
بادا خجسته آمدنش بر نصیر دین
والا نصیر دین شرف و دولت رفیع
احمد که آفریده شد از حمد و آفرین
عین الکفات آنکه نگهدار کار ملک
هست او بعین روشن و دیدار دور بین
آزاده ای بجود و سخا گشته بی نظیر
فرزانه ای بذهن و ذکا گشته بی قرین
صدری که هفتمین فلک از قدر و همتش
شد زیر دست چونکه بهفتم فلک زمین
همچون زمین که باشد در سایه فلک
باشد فلک مراو ار در سایه نگین
جز با سخا برون ننهد پا از آستان
جز با عطا برون نکند دست از آستین
آزادگی بطینت او در سرشته شد
آنگه که آفریده شد آدم ز آب و طین
ای ملک شاه شرق بفرهنگ و فضل تو
با فر ملک شکاه فریدون آبتین
کار رعیت و حشم پادشاه را
تدبیر تو صواب بود رای تو متین
خطی که تو کشی همه ارکان ملک را
رائی است مستقیم و سبیلی است مستبین
صاحب که برگزیده سلطان عالم است
او مر ترا ز عالمیان کرد برگزین
چون نزد خود مکین و امین یافت مرترا
نزدیک پادشاه مکین گردد و امین
آزادگان بوطع مراو را شده رهی
فرزانگان بطبع مراو را شده رهین
چون آفتاب چرخ که روشن کند جهان
روشن شد از کفایت او ملک شرق و چین
تیره دوات او رخ کلکت کند منیر
کلک نزار او تن دولت کند سمین
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر در این متن به ستایش ماهی معظم و ویژگیهای نیکو و فضایل آن میپردازد. او میگوید که ماه به همراه خود فضل و بخشش به ارمغان آورده و ظهور آن باعث خجستگی برای نصیر دین، یعنی امام احمد، شده است. شاعر به ویژگیهای این امام، از جمله شرافت، آزادگی، سخاوت و تدبیر او اشاره میکند و او را نه تنها نگهدار کار ملک، بلکه فرزانهای میداند که بر همه جنبههای حکومت تسلط دارد. شاعر از این میگوید که آرای او در حکمرانی به صورت مستقیم و روشن است و تدبیرهایش بر زندگی مردم تاثیرگذار میباشد. او تأکید میکند که آزادگی و فضایل امام از همان ابتدا در طبیعت او نهفته بوده است. در نهایت، شاعر با استفاده از تمثیلهای روشنایی، به قدرت و تاثیرگذاری امام در جامعه و حکومت اشاره میکند و او را به عنوان خورشیدی که جهان را روشن میکند، معرفی مینماید.