نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۶۳ - در مدح وزیر نصیرالدین سوزنی سمرقندی

سوزنی سمرقندی / قصاید / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

ای بزرگی که بی نظیری تو

بس خردمند و بس خطیری تو

هست منصور دین ایزد از آن

که بحق مرو را نصیری تو

کبر ایند بندگانت از آنک

نایب صاحب کبیری تو

برتر از عالم کبیر توئی

گرچه در عالم صغیری تو

برخورد صاحب از سریر سری

تاش بر گوشه سریری تو

نپسندد بزرجمهر وزیر

شاه ما دست این وزیری تو

بر رعیت ز پادشاه و وزیر

بر همه نیکوئی سفیری تو

از ستم چون نفیر عام شود

داد فرمای آن نفیری تو

آستین گیر نیست بیدادی

زانکه با داد و دستگیری تو

عامه مستمند مسکین را

از ستمکارگان مجیری تو

ملک بر پادشا بتیغ زبان

راست دارنده همچو تیری تو

بسر ملک تیره فام چو شب

روز خصمان کننده تیری تو

باغ طبع ولی و دشمن را

ابر نیسان و باد تیری تو

بر موافق نعیم خلدی و بار

بر مخالف تف سعیری تو

دولتت زان چو همت عالیست

که نه . . . قصیری تو

برتر است از تواضع تو ثری

وز شرف برتر از اثیری تو

هرکه در چنگ غم اسیر شود

چاره و امن آن اسیری تو

هر فقیری که غنیت از تو خوهد

غنیت انگیز آن فقیری تو

نکند نیک بختی آن رارو

که بتیمار خود پذیری تو

بندگان قلیل مدحت را

صله بخشنده کثیری تو

مدحت اندر میانه خود بچه کار

گنج بخشا بخیر خیری تو

روشنی ملک از ضمیر تو است

زانکه روشن دل و ضمیری تو

ز سخا بر همه جوانمردان

مهتر و سرور و امیری تو

با چنین زنده مأمنی که تراست

رو که تا جاودان نمیری تو

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر وصف شخصیت و مقام یک فرد بزرگ و خردمند است که به عنوان نایب و نماینده‌ای برای خداوند معرفی شده است. شاعر با ستایش از ویژگی‌های این فرد، به او حق می‌دهد که بر رعیت و مردم عدالت را برقرار کند و در برابر ستمگران بایستد. او را برتر از دیگران، در عالم کبیر و صغیر می‌داند و به ویژگی‌هایی چون سخاوت، دادگری و توانمندی در نیکوکاری اشاره می‌کند. همچنین شاعر به خوبی‌های او در برابر بدی‌ها و مشکلات تأکید می‌کند و می‌گوید که نور و روشنی ملک از وجود او ناشی می‌شود. در نهایت، او را مظهر جوانمردی و سرافرازترین فرد در میان مردم معرفی می‌کند.