شمارهٔ ۱۸۰ - در مدح محمد بن محمد الهروی سوزنی سمرقندی
سوزنی سمرقندی / قصاید / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
ایا ستوده بتو خانواده نبوی
جهان گرفته برأی صواب و عام قوی
توئی بحق شرف دین کردگار جهان
نه دین بود نه شرف هر کجا که تو بنوی
اجل سید عالم سپهر جاه و شرف
محمد بن علی بن محمد الهروی
بزرگوارتر از تو ندید کس بجهان
بزرگوارتر از تو توئی و باز توی
جهان پیر کهن گشته ز کار شده
بدولت تو جوانی گرفت باز و توی
اگر بر آدمئی صد زبان پدید شود
زصد زبان همه مدح و ثنای خود شنوی
شبی که از تو فقیری دو صد غنی نشود
بروز ناری تا بامدادو کم غنوی
غریق من احسان بی شمار تواند
بزیر منت باری مدان که تو گروی
پیمبری بسخا گر کسی کند دعوی
زدوستی سخا شاید ار بر او گروی
زرای تو همه کس بر ره سواره روند
زرای خویش تو هم بر ره صواب روی
منازعان تو هرچند طاعن و قریند
بنزد اهل خرد جمله طاغیند و غوی
اگر ترا بجهان بیعدد عدوست و امت
بگاه کینه قویتر ز صد جهان عدوی
منازعان تو نار عداوت افروزنت
ز بخت تو همه بر نار خود شوند شوی
گرفته اند نکوخواه و بدخواه تو مدام
یکی طریق هلالت یکی طریق سوی
عدوت با تو برابر بود باصل و نسب
اگر برایت باشد کلیم با شطوی
کسی که با تو دم اتحاد و صدق نزد
اگر چه هست و حد یکی است با ثنوی
ثنا و مدح تو بر سوزنی فریضه شده است
ز اعیاد تو با فخر تخمه نبوی
همیشه تا که شناسند اهل حکمت و شرع
صحیح را زسقیم و ردیف را زروی
هزار شاعر استاد باد مداحت
چو بحتری و جریر و چو اصمعی لغوی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر در وصف شخصیت و جایگاه بزرگی به نام «محمد بن علی بن محمد الهروی» است. شاعر او را فرهیخته و بزرگوارتر از هر کس در جهان میداند و بر اهمیت او در دین و شرافت تأکید میکند. او علاوه بر اینکه به عنوان شخصیتی محترم شناخته میشود، تواناییهای خاصی در بخشش و سخاوت دارد. شاعر اشاره میکند که حتی اگر دشمنان او زیاد باشند، ولی بدخواهان هیچگاه نمیتوانند به او آسیب برسانند. او همچنین به ارتباط وثیق میان عقل و دین اشاره میکند و آن را به نیکخواهی و بدخواهی دیگران ارتباط میدهد. در انتها، شاعر به تلاوت شعر و مدح بزرگان ادبی، مانند بحتری و جریر، اشاره میکند تا نشان دهد که این مدح به اندازهای ارزشمند است که نیاز به شاعران بزرگ دارد.