شمارهٔ ۲۲ - در مدح شمس الدین سوزنی سمرقندی
سوزنی سمرقندی / قصاید / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
در دل هر که مهر ایمانست
مهر شمس حسام برهانست
آنکه بر ملک و دین جد و پدر
ملک کامران و سلطانست
پادشاهی که حرب لشگر او
از سوآل و جواب ایمانست
مدد او چو بحث حرب شود
از حدیث رسول و قرآنست
چون دو لشگر مصاف راست کند
هر کجا اوست فتح با آنست
پیش هفتاد صف بدعت ور
سپه آرا و مرد میدانست
شیخ الاسلام اهل اسلام است
که هنوز از شماره صبیانست
از بزرگان بدانش افزونست
گرچه زیشان بسال نقصانست
نه بزرگان چو بنگرند بدو
بحقیقت ز عمر تاوانست
ای بزرگی که مثل تو بجهان
همچو آب حیات پنهانست
در الفاظ تو بجان عزیز
بخرند اهل علم و ارزانست
لفظ تو در بحر خاطر تست
خاطرت نیز بحر عمانست
بر براق بهشت فخر کند
مرکبی کز تو داغ بررانست
هر کجا مرکب تو گام زند
زیر نعلش ریاض رضوانست
از خرامیدن رکاب تو شاه
جنت و خلد هر دو یکسانست
خلدوار است خانه ای که درو
کمترین بنده تو مهمانست
گفتن وصف آن سرای که تو
میهمانی درو نه امکانست
بر تو مهمان نثار کردن جان
بر خداوند خانه آسانست
در بخارا دلی مدان امروز
که نه در فرقت تو بریانست
وز جمال تو اهل نخشب را
دل و جان چون بهار و بستانست
یوسف عهدی و دو شهر بتو
این چو مصر است و آن چو کنعانست
این و آن هر دو ملک و ملک تواند
وز تو بر هر دو جای فرمانست
شرف شمس تا بود بحمل
خانه ماه تا که سرطانست
شمس اقبال تو مشرف باد
خود مه دولت تو تابانست
تا سپهر شریف را مادام
گرد خاک کثیف دورانست
بر مراد تو باد دور سپهر
دور او تا بحکم یزدانست
باد یزدان نگاهبان ملک
علم تو دینش را نگهبان است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به وصف و مدح شخصیتی والامنش و با ایمان پرداخته است که بر دین و ملک جد و پدر خود تأکید دارد و به عنوان پادشاهی مقتدر شناخته میشود. او در میدان جنگ از ایمان و دانش خود بهره میبرد و هر جا که باشد، پیروزی از آن اوست. این شخصیت به قدری بزرگ است که در سنین جوانی نیز از نظر دانش و علم در میان بزرگان برتری دارد و علمش از جانب خداوند حامی ملک و دین اوست. شاعر بر ارزش وجودی او و مقام او در بهشت تأکید میکند و او را به عنوان رونق و حیات بهشتی معرفی میکند. بسیاری از مردم به خاطر جمال و شخصیت او دلباختهاش هستند و از او به عنوان یوسف دوران یاد میکنند. در نهایت، دعا میکند که دوران زندگی و سلطنت او تحت حمایت خداوند باشد و علم و دینش مورد حفاظت قرار گیرد.