نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

مناجات شمارهٔ ۱۹۴ خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / مناجات نامه / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

بخش 1

الهی گاهی بخود نگرم گویم از من زار تر کیست، گاهی به تو نگرم گویم از من بزرگوار تر کیست ؟ بنده چون بهی خود نگرد بزبان تحقیر از کوفتگی و شکستگی خود گوید :

پُر آب دو دیده و پُرآتش جگرم

پُر باد دو دستم و پُر از خاک سَرم

و چون به لطف الهی و فضل ربّانی نگرد، بزبان شادی و نعمت آزادگی گوید :

بخش 2

چه کند عرش که او غاشیهٔ من بکشد

چون به دل غاشیهٔ حکم و قضای تو کشم

بوی جان آیدم از لب چو حدیث تو کنم

شاخ عز رویدم از دل چو بلای تو کشم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، شاعر به دو حالت متفاوت خود نگریسته و احساسات متضادی را ابراز می‌کند. گاهی که به خود می‌نگرد، از ضعف و ناتوانی خود شکایت دارد و خود را حقیر می‌بیند. او به ناراحتی‌ها و مشکلاتش اشاره می‌کند و احساس ناکامی و شکست را می‌زند. اما از سوی دیگر، وقتی به لطف و رحمت الهی نگاه می‌کند، از شادی و نعمت‌ها سخن می‌گوید و به بزرگی و عظمت خداوند اشاره می‌کند. او با زبان شعر به زیبایی وجود خدا و تاثیر آن در زندگی خود می‌پردازد و از روشنی و سرور ناشی از وجود الهی در دلش صحبت می‌کند. در کل، این شعر در معنای تضاد میان خودنگری و نگرش به خداوند است.