شمارهٔ ۱۲۰ ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
مخور جانا فریب از گنج گیتی
مشو اندوهگین از رنج گیتی
پیاده پیل گردد شاه ماتت
همی در بازی شطرنج گیتی
همه دانشوران مستند و شیدا
ز سحر و جادو و نیرنج گیتی
دل و چشم حکیمان خیره ماند
ز افسون و دلال و غنج گیتی
چنان کاین مغزها را تیره دارد
می و افیون و بذر البنج گیتی
نماند تا تو بشماری نفس را
شبانه وز چهار و پنج گیتی
امیری دوش کرد این نکته مشهود
از آن دانای حکمت سنج گیتی
که گیتی را نیاید رنج چونان
که دیدی می نیاید گنج گیتی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به این معنا است که آدمی نباید به دنیا و زیباییهای ظاهری آن فریب بخورد. برغم رنجها و مشکلات، نباید اندوهگین شد. زندگی مانند یک بازی شطرنج است که هر لحظه میتواند وضعیت را تغییر دهد. دانایان و حکما نیز نمیتوانند از جادوگری و فریب دنیا فرار کنند. در پایان، شاعر اشاره میکند که رنجها در این دنیا دوام ندارند و از آنچه که به نظر میرسد، ارزش واقعی زندگی در چیزهایی فراتر از دنیا و گنجهای مادی است.