شمارهٔ ۲۳ ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
جهان مانا همه سمراد باشد
تهی از پایه و بنیاد باشد
همه مردم نژاد نیرو نودند
همه گفتارهاشان باد باشد
چو با دوشیزه هستی شدی جفت
همان اندیشه ات داماد باشد
اگر خود شادمانی راست بودی
چرا یک تن نه بینی شاد باشد
بداند آن درخشان پرتوی کو
ز بند نیرنود آزاد باشد
که نه مردم بود نه گفت و نه کار
نه ویرانست و نه آباد باشد
چو نیکو بنگری کار جهانرا
همان سمراد و هم سمراد باشد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن اشاره می‌شود که جهان به نوعی فانی و بی‌پایه است و انسان‌ها تنها در تلاشند تا با گفتگوها و افکار خود بر آن بیفزایند. انسان‌ها در جستجوی شادی هستند و اگر فردی واقعاً شاد باشد، باید در کنار او دیگران نیز شاد باشند. همچنین، به درخشش پرتوی حقیقتی اشاره می‌شود که از بند نیرنگ‌ها آزاد است. در نهایت، اگر به خوب نگاه کنیم، جهان همان‌گونه که هست (سمراد) باقی می‌ماند.