نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۸۳ - ماده تاریخ ادیب الممالک

ادیب الممالک فراهانی / غزلیات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

چو توفیق و تایید حی قدیم

بحاجی علی النقی شد ندیم

یکی کعبه آراست در قم که گشت

پناهیده در ظل رکنش حطیم

بمحرابش افتد سلیمان بخاک

بخاکش کشد موزه از پا گلیم

چو رخت سفر بست ازین خاکدان

بفردوس جاوید و باغ نعیم

بحاجی محمدعلی پوروی

که از مثل او چار مادر عقیم

بگوش خرد در رسید این سروش

که ای مرد دانا و ذات کریم

زآثار کن زنده نام پدر

که نام پدر بهتر از زر و سیم

چو بشنید آن راد مرد این ندا

بوجهی جمیل و بقلبی سلیم

درین بقعه از این دکاکین نهاد

اساسی متین و بنائی قویم

سپس جمله را جاودان وقف کرد

بر این پاک بنیان و والاحریم

بتاریخ آن جستم از بحر طبع

یکی شطر چون عقد در نظیم

امیری بتاریخ این امر خیر

رقم زد لواقف فوز عظیم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، به توفیق و تأیید الهی اشاره شده که مردی به نام حاجی علی النقی را همراهی کرده است. او در قم کعبه‌ای را می‌سازد که پناهگاهی امن و مقدس می‌شود. سلیمان در محراب آن به خاک می‌افتد و علامتی از عظمت آن مکان است. شاعر به حاجی محمدعلی پوروی اشاره می‌کند که ویژگی‌های خاصی دارد و از او می‌خواهد نام پدرش را زنده نگه دارد، زیرا نام پدر ارزشمندتر از طلا و نقره است. حاجی با شنیدن این ندا، تصمیم می‌گیرد بنایی قوی و مستحکم در آن مکان بسازد و پس از آن، همه چیز را وقف این مکان مقدس می‌کند. در پایان، شاعر با ذکر تاریخ، از خیر و برکت این عمل نیک یاد می‌کند.