شمارهٔ ۱۰ - نکوهش احزاب ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / در تقریظ شاهنامه و مثنویات و قطعات دیگر / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
دموکرات باشد به ملکی صواب
که آنجا نباشد چو قرآن کتاب
اگر اعتدال است لفظی قشنگ
بگو زین قشنگی چه آمد به چنگ
مرام شما را همه دیده‌اند
بیاناتتان را پسندیده‌اند
ولی آه کاندر زمان عمل
آریستوکراس بود و بئس البدل
تو گفتی که راحت شود رنجبر
چرا تیره شد روزش از گنجبر
تو گفتی معارف‌نمایی زیاد
زبان وطن از چه دادی زِ یاد
اگر مستشار انگلیسی بود
همه مملکت انگلیسی شود
اگر شاه نوکر ز روس آورد
زیانش همه سندروس آورد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به نقد و انتقاد از وضعیت سیاسی و اجتماعی می‌پردازد. او بیان می‌کند که اگرچه اصول دموکراسی و اعتدال به زیبایی تصویر می‌شوند، اما در عمل، واقعیت‌ها بسیار متفاوت است. او به تضاد بین سخنان زیبا و عملکرد واقعی اشاره می‌کند و می‌پرسد چرا وعده داده شده به بهبود وضعیت مردم محقق نشده است. همچنین، شاعر به نفوذ بیگانگان و نقش آن‌ها در امور کشور اشاره دارد و ناخرسندی خود را از وضع موجود ابراز می‌کند. در نهایت، او نسبت به خسارتی که به دلیل وابستگی‌ها به وجود آمده انتقاد می‌کند.