شمارهٔ ۲۵ - خبر دادن تیمور از انقلاب روس ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / در تقریظ شاهنامه و مثنویات و قطعات دیگر / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
سال سی و شش نهد زین شاه آزادی برخش
می دهد سالار قدرت هر کسی را بهر و بخش
راست می بینم که آشوبی بود در سی و دو
حق همی داند که من آن روز شادم یا که تو
لشکر روس است سرگردان و مغلوب و زبون
ساحل بحر خزر قفقاز گردد پر ز خون
هر کشیشی مات بینم هر صلیبی دستگیر
تا بموت از ساحت تفلیس خواهد شد اسیر
ظلم و جور از ملک ایران خارج و فانی شود
تا رواج و رونق دین مسلمانی شود
روس پر آشوب و ایران است آرام آن زمان
غلغل اندازد به گردون بانگ اسلام آنزمان
فتوی قتل عدو نزدیک شد یابد به روز
روشنی گیرد در ایران این چراغ نیمسوز
هر چه سردار است و سنگین بنگری زرین کمر
هر که حقگو بود و حق بین می شود صاحب هنر
ظلم بر باد اندر آید عدل گردد برقرار
علم و فضل عالمان تا حشر گردد پایدار
اینچنین روز ابتدای شادی اسلام شد
لیک اندر سی و چار این فتنه ها آرام شد
دیده تیمور بیدار است اندر روز و شب
از پی نظم و رواج دین سالار عرب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به وضعیت ایران در سال ۳۶ هجری و پس از آن اشاره میکند. او از آزادی و قدرت سالاران ایرانی صحبت میکند و نگران اوضاع آشفته و اختلافات در سال ۳۲ است. لشکر روس در شرایط سختی قرار دارد و در قفقاز جنگ و خونریزی جاری است. شاعر امید دارد که ظلم از ایران رخت بربندد و دین اسلام در گسترش و رونق باشد. با آمدن روز روشنایی و عدالت به ایران، فضایی برای علم و دانش فراهم میشود. شعر به تحولات بعدی اشاره کرده و به آرامش پس از فتنهها در سال ۳۴ و اهتمام به نظم و رواج دین اشاره میکند.