اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۱۵۱ — احمد سبب وجود آدم شده است
- شمارهٔ ۱۵۳ — مفتاح در گنج جهان نادعلی است
- شمارهٔ ۱۵۲ — تخمیر نبوت و ولایت ازلی است
- شمارهٔ ۱۵۴ — کس سر خدا بی نبی الله نیافت
- شمارهٔ ۱۵۵ — آن بنده حق لطف ازل شامل اوست
- شمارهٔ ۱۵۷ — از آل علی هر چه ترا دل باشد
- شمارهٔ ۱۵۶ — خوش وقت شهیدی که بخون خفت و برفت
- شمارهٔ ۱۵۰ — خوشباش که بنده گر نکویانه نکوست
- شمارهٔ ۱۶۰ — هر چند که کار شیخ بر نیکو عملیست
- شمارهٔ ۱۵۹ — صید حرم دل همگی نور و صفاست
- شمارهٔ ۱۶۲ — اهلی که نظر یافته از آل عباست
- شمارهٔ ۱۶۵ — ای دیو هوس رفته ترا در رگ و پوست
- شمارهٔ ۱۵۸ — « والتین » به حسن قسم ز معبود غنی است
- شمارهٔ ۱۶۳ — هر جا که مزار و مرقد آل عباست
- شمارهٔ ۱۶۱ — اهلی اگرت آرزوی آب بقاست
- شمارهٔ ۱۶۴ — خواهی بگذری چابک و چست
- شمارهٔ ۱۶۹ — ایطالب کعبه گر ترا میل صفاست
- شمارهٔ ۱۶۸ — شیریست درنده نفس سرکش که تراست
- شمارهٔ ۱۷۱ — آن چار کتاب حق که آمد ز نخست
- شمارهٔ ۱۷۰ — ایزد که بکعبه کرد حکم سفرت
- شمارهٔ ۱۶۶ — آدم که جبلی از قضا زلت اوست
- شمارهٔ ۱۷۲ — بر چرخ قدم نهی به سعی و حرکت
- شمارهٔ ۱۷۳ — آنرا که شرف ز صحبت همنفسی است
- شمارهٔ ۱۶۷ — هر سجده که میکنی پی خدمت دوست