نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۵ - در بیان خرقه ارادت فرماید عطار

عطار نیشابوری / بیان الارشاد / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

نخستین قسم را گویند ارادت

که بستانند از اهل سعادت

چنین خرقه ز دست شیخ پوشند

بجان در راه تعظیمش بکوشند

ز دست هیچکس پوشید نتوان

چنین خرقه یقین در راه اخوان

بترک اسم دارد قسم ثانی

چو درویشی همی باید که دانی

ز دست هر که نیکو حال باشد

عدوی نفس و جاه و مال باشد

توان پوشیدن و شاید نگهداشت

فتوح روزگار خویش انگاشت

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف دو نوع "قسم" یا بیان ارادت می‌پردازد. نخستین قسم به ارادت و احترام به اهل سعادت اشاره دارد. در این حالت، شخصی خرقه‌ای را از دست شیخی گرفته و در راه احترام و تعظیم او تلاش می‌کند. این خرقه نماد پیوند با دینی و معنوی است که در دست هر کس نمی‌تواند باشد. قسم دوم به درویشی اشاره دارد که باید درک کند که ارادت به چه کسی و چگونه باید باشد. در اینجا، درویش باید با افرادی که حال نیکو دارند و از نفس، جاه و مال دورند، ارتباط برقرار کند. این قسم به نوعی نشان‌دهنده فتوحات روحی و دستیابی به حالتی از صداقت و شرافت در زندگی است.