غزل شمارهٔ ۸۷ عطار
عطار نیشابوری / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
رهی کان ره نهان اندر نهان است
چو پیدا شد عیان اندر عیان است
چه می‌گویم چه پیدا و چه پنهان
که این بالای پیدا و نهان است
چه می‌گویم چه بالا و چه پستی
که این بیرون ازین است و از آن است
چه می‌گویم چه بیرون چه درون است
که بیرون و درون گفتِ زبان است
چه گویم آنچه هرگز کس نگفته است
چه دانم آنکه ، هرگز کس ندان است
گمانی چون برم چون کس نبرده است
نشانی چون دهم چون بی‌نشان است
مکن روباه بازی شیر مردا
خموشی پیشه کن کاین ره عیان است
برو از پوست بیرون آی کاین کار
نه کار توست کار مغز جان است
برو عطار و ترک این سخن گیر
که این را مستمع در لامکان است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به تبیین مفاهیم عمیق و پنهان اشاره دارد. شاعر به اشاره به راهی می‌پردازد که در عین پنهان بودن، در حقیقت واضح و عیان است. او از تناقضات میان پیدا و پنهان، بالا و پستی، درون و بیرون صحبت می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که این مفاهیم درک‌نشده‌اند و فراتر از زبان و گفتار هستند. همچنین شاعر به دیگران هشدار می‌دهد که در تلاش برای بیان این مفاهیم عمیق و ناشناخته، خود را درگیر تعابیر سطحی نکنند و به جستجوی حقیقت از طریق درون خود بپردازند. در نهایت، او به عطار (شاعر و صوفی معروف) اشاره می‌کند و می‌گوید که این کلام تنها برای درک عمیق‌تری از روح وجود دارد.