نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

(۸) تمثیل عطار

عطار نیشابوری / بخش هفتم / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

بزرگی گفت ازل همچون کمان است

هزاران تیر هر دم زو روان است

ز دیگر سو ابد آماج‌گاهی

نه زین سو و نه زان امکانِ راهی

همی هر تیر کآید از کمان راست

عنایت بود تیر‌انداز را خواست

ولی هر تیر کآید کوژ از راه

همی بر تیر نفرین بارد آنگاه

ازین حالی عجب‌تر می‌ندانم

دلم خون گشت دیگر می‌ندانم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به مفهوم زمان و تقدیر اشاره می‌کند. او از ازل و ابد به عنوان دو سوی کمان یاد می‌کند که تیرهای آن نشان‌دهنده رویدادها و اتفاقات زندگی هستند. تیرهایی که از کمان درست و مستقیم پرتاب می‌شوند، نشانه لطف و خواست تیرانداز (شاید به معنای تقدیر الهی) هستند، اما تیرهایی که کج پرتاب می‌شوند، دچار نفرین و غم می‌گردند. در پایان، شاعر از این حالت رنج و ناراحتی خود سخن می‌گوید و از آنچه بر او گذشته به شدت ناراحت و حیرت‌زده است.