بخش ۱۲ - الحكایة و التمثیل عطار
عطار نیشابوری / بخش بیست و سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
مرتضی را گفت مردی نامور
تو چه میدانی بعالم بیشتر
گفت طاعت بیشتر بر آسمانست
زانکه آنجا منزل روحانیانست
لیک بر روی زمین از خشک و تر
هیچم از غفلت نیاید بیشتر
ور ز زیر خاک میپرسیم نیز
نیست بیش از حسرت آنجا هیچ چیز
آنکه را از خاک و خون بندی بود
در نگر تاحسرتش چندی بود
کار عالم زادنست و مردنست
گه پدید آوردن و گه بردنست
لاجرم این کار بی پایان فتاد
تا ابد این درد بیدرمان فتاد
این چنین کاری که بیش از حدماست
از زحیر ما نخواهد گشت راست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، مرتضی به شخصی که سوالاتی درباره دنیای معنوی و جهان پس از مرگ می‌پرسد، پاسخ می‌دهد. او می‌گوید که در آسمان، مقام روحانیان و طاعت بیشتر است، در حالی که بر روی زمین، انسان‌ها به غفلت گرفتارند و هیچ چیز به جز حسرت زیر خاک باقی نمی‌ماند. او به چرخه زادن و مردن انسان‌ها اشاره می‌کند که این کار بی‌پایان ادامه دارد و دردی بیدرمان به همراه دارد. نهایتاً، او این حقیقت را بیان می‌کند که کارهای دنیا فراتر از توانایی‌های ماست و هیچ‌گاه به درستی نخواهد رسید.