بخش ۸ - الحكایة و التمثیل عطار
عطار نیشابوری / بخش بیست و سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
در میان دشمنان پیری کهن
دوستی راگفت ای نیکو سخن
کاین همه خلقند دایم غم زده
ترک شادی کرده و ماتم زده
بیشتر غمشان ازان بینم مقیم
تا چرا آخر خداوند کریم
آن کند جمله که خود خواهد مدام
وآنچه باید خلق را نکند تمام
گر ز صد تن داعی یک کار خاست
تا نخواهد حق نیاید کار راست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در میان دشمنان پیر و کهن، دوستی به نیکویی گفت که مردم همواره غمگیناند و از شادی دور شدهاند. او مشاهده میکند که بیشتر غم و اندوه آنان ناشی از این است که چرا خداوند مهربان این وضع را ایجاد کرده است. او بیان میکند که خداوند همیشه آنچه را میخواهد انجام میدهد و آنچه برای خلق لازم است، محقق نمیشود. اگرچه عدهای فراخوان به یک کار میکنند، اما بدون اراده الهی، آن کار محقق نخواهد شد.