نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱ - المقالة الثالثة و الثلثون عطار

عطار نیشابوری / بخش سی و سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

سالک جان بر لب دل پر نیاز

گفت با داود داء ود باز

کای به داودی جهان معرفت

از ودودت ود میبینم صفت

جمع شد سر محبت صد جهان

نام آن داود آمد در زفان

دی که روز عرض ذریات بود

ذرهٔ تو انور الذرات بود

نور عشقت از جهان قدس و راز

بود همره جانت را زان وقت باز

بود در جانت جهانی را ز نور

آن همه حق شرح دادت در زبور

لاجرم آن رازهای غمگسار

جمله در آوازت آمد آشکار

ای خوش آوازیت با جان ساخته

خلق از حلق تو جان در باخته

ای دل پاک تو دریای علوم

زآتش عشق تو آهن گشته موم

آتشی کآهن تواند نرم کرد

هردو عالم را تواند گرم کرد

آن چه آتش بود کآمد آشکار

تا زبانش گشت بی دل چل هزار

راه گم کردم مرا آگاه کن

ذرهٔ زان آتشم همراه کن

تا میان پیچ پیچی جهان

راه یابم سوی آن گنج نهان

گفت داودش که یک کار ملوک

راست نامد در ره حق بی سلوک

پادشاهانی که در دین آمدند

جمله در کار از پی این آمدند

گر برین درگاه باری بایدت

عزم راهی قصد کاری بایدت

گر باخلاصی فرو آئی براه

مصطفی راهت دهد تا پیشگاه

در ره او باز اگر هستیت هست

دامن او گیر اگر دستیت هست

گر گدای او شوی شاهت کند

ور نهٔ آگاه آگاهت کند

چون گذشتی در حقیقت از احد

احمد آید مرجع تو تا ابد

راهرو را سوی او باید شدن

معتکف در کوی او باید شدن

چون تو گشتی بر در او معتکف

مختلف بینی بوحدت متصف

مرده دل آنجا مرو ناتن درست

زندگی حاصل کن از عیسی نخست

سالک آمد پیش پیر دل فروز

بازگفتش حال خود از درد و سوز

پیر گفتش جان داود نبی

هست دریای مودت مذهبی

در مودت درد دایم خاص اوست

موم گشته آهن از اخلاص اوست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این شعر به سالکی اشاره می‌کند که در پی شناخت و حقیقت است و به داود نبی رو می‌آورد تا از او راهنمایی بخواهد. او از محبت و معرفت داود یاد می‌کند و بیان می‌کند که عشق و نور خداوند در وجود او تجلی یافته است. سالک از داود می‌خواهد که او را در مسیر حقیقت راهنمایی کند و از آتش عشق و علمش صحبت می‌کند. داود به سالک می‌گوید که برای رسیدن به حق باید سلوک را در پیش بگیرد و در این مسیر با خلوص نیت قدم بردارد. او تأکید می‌کند که با پیوستن به درگاه الهی و درک حقیقت، سالک می‌تواند به مقام والایی دست یابد و از عشق و محبت واقعی بهره‌مند شود. در نهایت، پیر یا راهنمای روحانی نیز بر اهمیت مودت و اخلاص در عشق به خدا تأکید می‌کند و توضیح می‌دهد که خلوص نیت موجب تحول در وجود انسان می‌شود.