بخش ۴ - الحكایة و التمثیل عطار
عطار نیشابوری / بخش سی و سوم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
بود جامی لعل در دست ایاس
قیمت او برتر از حد و قیاس
شاه گفتش بر زمین زن پیش خویش
بر زمین زد تا که شد صد پاره بیش
شور در خیل و سپاه افتاد ازو
کان همه کس را گناه افتاد ازو
هرکسش میگفت ای شوریده رای
قیمت این کس نداند جز خدای
تو چنین بشکستی آخر شرم دار
عزتش بردی و افکندیش خوار
شاه از آن حرکت تبسم مینمود
خویش را فارغ بمردم مینمود
آن یکی گفت این جهان افروز جام
از چه بشکستی چنین خوار ای غلام
گفت فرمان بردنِ این شه مرا
برتر از ماهی بود تا مه مرا
تو بسوی جام میکردی نگاه
لیک من از جان بسوی قول شاه
بنده آن بهتر که بر فرمان رود
جام چبود چون سخن درجان رود
بندهٔ او باش تا باشی کسی
ور سگ او باشی این باشد بسی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، داستانی از ایاس و شاه بیان شده است. ایاس جام لعل را در دست دارد که قیمت آن بسیار بالا است. شاه به او فرمان می‌دهد که جام را بر زمین بزند و او نیز اطاعت می‌کند و جام به صد پاره تقسیم می‌شود. این کار باعث شور و هیجان در سپاه می‌شود و دیگران در مورد فضیلت و ارزش ایاس صحبت می‌کنند. ایاس می‌گوید که اطاعت از فرمان شاه برای او از ارزش جام بیشتر است، زیرا او خود را بیشتر ملتزم به فرمان شاه می‌داند تا به چیزی مادی. او به این نتیجه می‌رسد که ارزش واقعی در اطاعت و وفاداری به فرمانروایی است و نه در اموال دنیا.