بخش ۱ - دیباچه عطار
حمد وافر و ثنای متکاثره آفریدگاری را که نوع انسان را بر دیگر حیوانات مرتبت نطق تفضیل کرامت فرموده و زبان ایشان را در قفس دهان عندلیب آسا بگفتار درآورد و آخشیجانرا که ضد یکدیگرند در یک وجود با هم صلح داد جل جلاله و عم نواله و صلوات بیحد و تحیات بی حد از حضرت ربوبیت بروح مطهر و روضهٔ مقدسهٔ معنبر سید کاینات و خلاصهٔ موجودات محمد مصطفی علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات و بر اولاد واحباب او باد.
بدان ای عزیز که این کتاب را نزهت الاحباب نام نهادیم حق تعالی توفیق رفیق گرداناد و این حکایت عاشق و معشوق یعنی گل و بلبل ومناظرهٔ ایشان و عتاب از طرفین چون بنظر حقیقت بنگری حال اهل دنیا است و معیشت ایشان وبالله التوفیق والیه المرجع و المآب.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در ابتدای متن، به ستایش خداوندی پرداخته شده که انسان را بر دیگر موجودات برتری داده و زبان او را به کلامی زیبا مجهز کرده است. همچنین به صلح و توافق میان عناصر متضاد در عالم اشاره شده است. سپس نویسنده این کتاب را "نزهت الاحباب" نامیده و اظهار امیدواری می‌کند که خداوند در این مسیر او را یاری کند. موضوع اصلی کتاب داستان عاشق و معشوق (گل و بلبل) و مناظره و عتاب بین آن‌ها است که در واقع نمادی از حال و روز انسان‌ها و زندگی‌شان در دنیا است. در پایان، به خداوند توکل کرده و یادآور می‌شود که تنها به او باید رجوع کرد.