بخش ۳۱ - در بیان چار چیز که از چار چیز دیگر تمام باشد عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
چار چیز از چار دیگر شد تمام
چون شنیدی یاد میدار ای غلام
دانش مرد از خرد گیرد کمال
از عمل نیّت همییابد جمال
دینت از پرهیز کامل میشود
نعمتت از شکر شامل میشود
هست دانش را کمالات از خرد
نیتت را بی عمل کس ننگرد
شکر، نعمت را کمالی میدهد
غافلان را گوشمالی میدهد
شکر ناکردن زوال نعمتست
بهرهٔ شاکر کمال نعمت است
علم را بی عقل نتوان کاربست
پیش بیعقلان نمیباید نشست
بی خرد، دانش وبال است ای پسر
علم مرغ و عقل بال است ای پسر
هر که علمی دارد و نبود بر آن
از طریق عقل باشد بر کران
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به چهار اصل مهم اشاره میکند که بر روی یکدیگر تأثیر میگذارند. او تاکید میکند که دانش واقعی از خرد و عقل به دست میآید و عمل و نیت باید با هم هماهنگ باشند تا زیبایی و کمال را به همراه داشته باشند. دین انسان با پرهیز از گناهان تقویت میشود و نعمتها با شکرگزاری افزایش مییابند. همچنین، بیخردی و عدم شکرگزاری منجر به زوال نعمتها میشود. در نهایت، شاعر به اهمیت عقل و خرد اشاره میکند و میگوید که علم بدون خرد فایدهای ندارد و باید از عقل استفاده کرد تا به کمال علمی دست یافت.