نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۴ - در بیان آنکه خواری آورد عطار

عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

چند خصلت آورَد خواری به روی

با تو گویم گر همی گویی بگوی

اول آن باشد که مانند مگس

مردْ ناخوانده شود مهمانِ کس

هرکه مهمان با کسی ناخوانده شد

نزد مردم خوار و زار و رانده شد

دیگر آن باشد که نادانی رود

کدخدای خانهٔ مردم شود

کار کردن بر حدیث آن دو مرد

کز پی جهلند دایم در نبرد

هر که بنشیند زبر دست صدور

گر رسد خواری به رویش نیست دور

نیست جمعی را چو بر قول تو گوش

صد سخن گر باشدت یک را مگوش

حاجت خود را مخواه از دشمنان

زین بتر خواری نباشد در جهان

از فرومایه مراد خود مجوی

تا نیاید مر ترا خواری به روی

با زن و کودک مکن بازی هلا

تا نگردی خوار و زار و مبتلا

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بررسی چند ویژگی منفی و خوارکننده در رفتار انسان‌ها می‌پردازد. ابتدا به مسئله مهمان ناخوانده‌ اشاره می‌کند که به مانند مگس، به جایی بدون دعوت می‌رود و در نتیجه خوار می‌شود. دیگر آن که نادان‌ها می‌توانند به مقام‌های بالا دست یابند، در حالی که زیان آن‌ها به سبب جهل‌شان بر دیگران می‌رسد. همچنین، نویسنده هشدار می‌دهد که افرادی که مقام و قدرت دارند، ممکن است با خاری مواجه شوند اگر به نادرستی رفتار کنند. به علاوه، از خواسته‌های خود از دشمنان پرهیز کنید و همچنین به فرومایگان امیدی نداشته باشید، چرا که این امر منجر به خوار شدن شما خواهد شد. در نهایت، از دست‌بردن به زندگی خصوصی دیگران و بازی با زنان و کودکان نیز به شدت نهی می‌شود تا فرد دچار خاری نشود.