بخش ۲۰ - فی الترغیب فی حفظ اللسان و هو من احسن صفات الانسان شیخ بهایی
شیخ بهایی / نان و حلوا / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
نان و حلوا چیست؟ قیل و قال تو
وین زبان پردازی بیحال تو
گوش بگشا، لب فرو بند از مقال
هفته هفته، ماه ماه و سال سال
صمت عادت کن که از یک گفتنک
میشود تاراج، این تحت الحنک
ای خوش آنکو رفت در حصن سکوت
بسته دل در یاد «حی لایموت»
رو نشین خاموش، چندان ای فلان
که فراموشت شود، نطق و بیان
خامشی باشد، نشان اهل حال
گر بجنبانند لب، گردند لال
چند با این ناکسان بیفروغ
باده پیمایی، دروغ اندر دروغ
وارهان خود را از این همصحبتان
جمله مهتابند و دین تو، کتان
صحبت نیکانت ار نبود نصیب
باری از همصحبتان بد بشکیب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نیکو بودن خاموشی و ترک صحبتهای بیمحتوا اشاره دارد. شاعر میگوید که اگر انسان به گفتگوهای بیهوده مشغول شود، به جای حقیقت، دچار هدر رفتن وقت و انرژی خواهد شد. خاموشی و سکوت نشانگر مرتبهٔ بالای افراد حکیم و اهل حال است. او توصیه میکند که از صحبت با افراد نادان و بیفروغ پرهیز کرده و اگر صحبتهای خوب و نیک فراهم نیست، بهتر است که انسان خاموش بماند و از نطق و بیان دوری کند. به طور کلی، این شعر تأکید میکند که سکوت کردن و صرف زمان با نیکان بهتر از غرق شدن در کلامهای بیفایده است.