غزل شمارهٔ ۱۰۴۱ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
خیال خوش‌نگاهان باز با شوخی سری دارد
به خون من قیامت نرگسستان محضری دارد
من و سودای خوبان، زاهد و اندیشهٔ رضوان
در این‌حسرت‌سرا هرکس سری دارد، سری دارد
روا دارد چرا بر دختر رز ننگ رسوایی
گر از انصاف پرسی محتسب هم دختری دارد
به عبرت آشنا شو از جهان ننگ بیرون آ
مژه نگشوده‌ای این خانهٔ وحشت دری دارد
ندارد گردباد این بیابان ننگ افسردن
به هر بی‌دست و پایی چیدن دامن پری دارد
در این بحر از غنا سامانی وضع صدف مگذر
کف دست طمع بر هم نهادن گوهری دارد
به توفان خیال پوچ ترسم گم کنی خود را
تو تنها می‌روی زین دشت و، گردت لشکری دارد
طرب مفت تو گر با تازه روبی کرده ای سودا
درین کشور دکان گلفروشان شکری دارد
کمالت دعوی اخلاق وآنگه منکر رندان
ز حق مگذر سپهر آدمیت محوری دارد
به وهم جاه مغرور تعین زیستن تاکی
نگین گر شهرتی دارد به نام دیگری دارد
فضولی در طلسم زندگی نتوان زحد بردن
قفس آخر به مشق پرفشانی مسطری دارد
ز وضع سایه‌ام عمری‌ست این آواز می‌آید
که راحت گر هوس باشد ضعیفی بستری دارد
تو خود را از گرفتاران دل فهمیده‌ای ورنه
سراسر خانهٔ آیینه بیرون دری دارد
نبودم انقدر واماندهء این انجمن بیدل
پرافشان است شوق اما تامل لنگری دارد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شعر به زیبایی احساسات و دلتنگی‌های عاشقانه را به تصویر می‌کشد. شاعر درباره‌ی شوق و حسرت هایش نسبت به معشوق صحبت می‌کند و به نداشتن آرامش در زندگی اشاره دارد. او از دنیا و ناپایداری‌هایش می‌گوید و می‌خواهد به عبرت از آن برسد. در عین حال، با نقدی بر جامعه و انسان‌ها، به مسائلی چون شهرت، اخلاق و هوسرانی‌ها می‌پردازد. در نهایت، شاعر به وضعیت دیوانگی و سرگشتگی خود در این دنیای بی‌ثبات اذعان می‌کند و حس می‌کند که به تنهایی در این مسیر گم شده است.