غزل شمارهٔ ۲۶۳ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: مفاعلن فع مفاعلن فع مفاعلن فع مفاعلن فع
چه‌کدخدایی‌ست ای ستمکش جنون‌کن از دردسر برون‌آ
تو شوق آزاد بی‌غباری زکلفت بام و در برون آ
به‌کیش آزادگی نشایدکه فکر لذات عقده زاید
ره نفس‌پیچ وخم ندارد چونی زبند شکربرون آ
اگر محیط‌گهر برآیی قبول بزم وفا نشایی
دلی به‌ذوق حضور خونین سرشکی از چشم تر برون آ
دماغ عشاق ننگ دارد علم شدن بی‌جنون داغی
چو شمع‌گر خودنما برآبی ز سوختن‌گل به سربرون آ
ز شعله خاکستر آشیانی ربود تشویش پرفشانی
به ذوق پرواز، بی‌نشانی تو نیز سر زیر پر برون آ
کسی درین دشت برنیامد حریف یک لحظه استقامت
توتا نچینی غبار خفت ز عرصهٔ بی‌جگر برون آ
ندارد اقبال جوهر مرد در شکنج لباس بودن
چوتیغ، و‌هم نیام بگذار و با شکوه ظفر برون آ
به صد تب وتاب خلق غافل‌گذشت زین‌تنگنای غربت
چو موج خون ازگلوی بسمل تو نیز باکر و فربرون آ
به بارگاه نیاز دارد فروتنی ناز سربلندی
به خاک روزی دوریشگی‌کن دگر ببال و شجربرون آ
جهان‌گران خیز نارسایی‌ست اگرنه در عرصه‌گاه عبرت
نفس همین تازیانه داردکزین مکان چون سحر برون آ
درین بساط خیال بیدل ز سعی بی‌حاصل انفعائی
حیا بس است آبروی همت زعالم خشک تر برون آ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بیان احساسات و افکار عمیق شاعر درباره آزادی، عشق و رنج‌های انسانی می‌پردازد. شاعر به مخاطب توصیه می‌کند که از دردسرها و قید و بندهای زندگی رها شود و به سوی آزادگی و شور و شوق زندگی گام بردارد. او اشاره می‌کند که احساسات واقعی و عاشقانه باید با شدت و بی‌پرده ابراز شوند و از ظواهر و قید و بندها کسالت‌آور دوری جویند. همچنین، شاعر از افسردگی و غربت بشر و ناکامی‌هایش در زندگی سخن می‌گوید و به اهمیت تجربه واقعی زندگی و صبر در برابر سختی‌ها تأکید دارد. در نهایت، این شعر دعوتی است به خودشناسی و تلاش برای دستیابی به معنا و حقیقت در زندگی.