غزل شمارهٔ ۳۳۳ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
چیست آدم مفردکلک د‌بیرستان رب
کاینهمه اوضاع اسمارست ترکیبش سبب
زادهٔ علم موالیدش جهان ماء و طین
لم‌یلد لم‌یولدش آیینهٔ اصل و نسب
از تصنع‌گر همه ما وتو آرد بر زبان
میم و نون دارد همان شکل‌گشاد و بست لب
احتمالات تمیزش وهم چندین خیرو شر
آفتابی در وبال تهمت رأس و ذنب
آن سوی کون و مکان طیار پرواز انتظار
ششجهت وارستگی آغوش و آزادی طلب
آهوان دشت فطت را خیال او، ختن
کارگاه شیشهٔ افلاک را فکرت حلب
نور از او بی‌احتجاب و ظلمت از وی بی‌کلف
ذات عالمتاب او خورشید روز و ماه شب
حاصل رد وقبول انقسام خوب وزشت
انفعالش دوزخ و اقبال فردوس طرب
شور عشق از فتنه‌آهنگان قانون دماغ
شرم حسن از سایه‌پروردان مژگان ادب
از هزار آیینه یک نوریقینش منعکس
از دو عالم نسخه‌اش یک نقطهٔ دل منتخب
با همه سامان قدرت شخص تسلیم اعتبار
باکمال‌کبریایی پیکر بیدل لقب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره وجود انسان و چیستی اوست. شاعر به بررسی ترکیب وجودی انسان و تأثیرات مختلفی که بر روی او و جهان می‌گذارد می‌پردازد. انسان به عنوان یک موجود خاص، از علم و آفرینش جهان مادی زاده شده و ذات او دارای عمق و رازهایی است که موجب تفاوت‌های خیر و شر می‌شود. او به وصف ویژگی‌های انسان می‌پردازد، از قبیل ورود به عالم وجود و وجود هر دو سمت نیک و بد. همچنین به بعد معنوی انسان و تأثیر محبت و عشق در زندگی او اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر به عظمت و بزرگی خداوند و رابطه انسان با آن اشاره دارد و وجود انسان را در برابر قدرت‌های بزرگ کائنات مورد تأمل قرار می‌دهد.