بخش ۲۲ - درمذمت دروغ بلند اقبال
بلند اقبال / بخش چهارم / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
دروغ ای برادر ندارد فروغ
بکن تا توانی حذر از دروغ
چوگفتی دروغی شوی بیقرار
که شاید دروغت شودآشکار
دروغ تو چون فاش گرددبه خلق
خجالت طنابیت گردد به حلق
بسی شرمساری کشی از دروغ
بخود میزنی آتشی از دروغ
دروغ ای برادر مگوبا کسی
که درچه فتادند از این ره بسی
دروغ ار شنیدی مرودرپیش
کس ار هست بد مست کم ده میش
دروغ ار بگوئی دروغی بگو
که نتوان نماید کسش روبرو
دروغی که تحقیق اومیتوان
مکن تا توانی بر کس بیان
دروغی که دور است منزل گهش
که بتوانی آئی برون از رهش
نگویم بگولیکن از راه دور
نبیندکس آنجا که دارد عبور
چرا تا بود راست گوئی دروغ
چه لذت دهد در بر باده دروغ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شعر به موضوع دروغ و پیامدهای آن میپردازد. شاعر به برادر خود هشدار میدهد که دروغ، نوری ندارد و باید از آن دوری کرد. دروغ باعث اضطراب میشود و وقتی آشکار شود، انسان را خجالتزده میکند. نویسنده تأکید میکند که از دروغ گفتن باید حذر کرد زیرا شرمساری و عذاب را به دنبال دارد. او همچنین اشاره میکند که دروغهایی که نمیتوانند به راحتی شناسایی شوند، ممکن است بهتر باشند، اما در نهایت، راستگویی از دروغ بهتر است و دروغ هیچ لذتی ندارد.