نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۰ - تتبع خواجه حافظ امیرعلیشیر نوایی

امیرعلیشیر نوایی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

گر آن ترک خطایی نوش سازد جام صهبا را

نخست آرد سوی ما ترکتاز قتل و یغما را

رخش در نازکی بر باد داده صفحه گل را

قدش در چابکی بر خاک شانده سرو رعنا را

به منع بوس آن لب چون دوصد تیرست از مژگان

که در خاطر تو اند راه دادن این تمنا را؟

بهار عارضش را تازه گل‌های عجب بشکفت

خدا را مدعی مانع مشو یکدم تماشا را

من و کوی مغان وان مغبچه کز لعل جان‌پرور

به نکته کرده زین دیر کهن بیرون مسیحا را

چو در کوی خراباتش به یک ساغر نمی‌گیرند

بر آتش افکنم به این لباس زهد و تقوا را

چه پوشانم ز مردم کآتش عشق می روشن

ز چاک سینه ظاهر کرد سر مخفی ما را

بگو کآرند جام جم ز مخزن ای شه خوبان

که بنمایم به شاهان بی‌وفایی‌های دنیا را

غزل گفتن مسلم شد به حافظ شاید ای فانی

نمایی چاشنی دریوزه زان نظم جهان‌آرا

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شعر در مورد زیبایی و جاذبه یک معشوق ترک است که با محبت و دلربایی خود، دل‌ها را به دست می‌آورد. شاعر به توصیف چهره و قد معشوق می‌پردازد و زیبایی‌اش را با گل و سرو مقایسه می‌کند. او به شدت از عشق و هوس به این معشوق سخن می‌گوید و حتی اقدام به ترک زهد و تقوا می‌کند تا به عشق دست یابد. در این شعر، تأکید بر لزوم دیدن حقیقت عشق و نبودن وفای دنیوی است و شاعر از خدا می‌خواهد که مانع تماشای زیبایی‌های عشق نشود. در نهایت، شاعر به طراحی کلمات و غزل‌سرایی خود اشاره می‌کند و ابراز امیدواری می‌کند که بتواند زیبایی عشق را برای دیگران به تصویر بکشد.