شمارهٔ ۱۶۵ - تتبع خواجه امیرعلیشیر نوایی
امیرعلیشیر نوایی / غزلیات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
علی الصباح مغان قفل دیر باز کنید
دو جام باعث گفتار اهل راز کنید
گر گر اهل زهد و ریا بگذرند معاذالله
به وقت نکته ز نامحرم احتراز کنید
نیاز ما ز شما کشتن است ای خوبان
ز غمزه خواه شما قتل و خواه ناز کنید
بابروی بت خود سجده کرده جان دادم
اگر برآیدتان این چنین نماز کنید
چو جلوه گر شود ای اهل روضه طوبی را
فدای قامت آن سرو سرفراز کنید
چو عاشق آمده فانی به گاه کشتن خلق
میان مجرم و بی جرم امتیاز کنید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به موضوعات عشق، عرفان و ارتباط با خدا میپردازد. شاعر از اهل راز دعوت میکند که درب مغان (محیط عرفانی) را باز کنند و جامی پر از حقایق معنوی بنوشند. او به اهمیت خودداری از ریا و زهد سطحی اشاره میکند و از خوبان میخواهد که نیاز زندگی را با عشق و تعهد به درگاه معشوق جبران کنند. شاعر بیان میکند که در برابر معشوق، حتی سجده کردن و فدای جان شدن نیز ارزشمند است و به گرمی به جمال معشوق اشاره میکند. او با اشاره به عشق و دیوانگی عاشقانه، از افراد میخواهد تا میان گناهکاران و بیگناهها تمایز قائل شوند و درک عمیقتری از عشق و فانی شدن در آن پیدا کنند.