شمارهٔ ۱۶۶ - تتبع خواجه امیرعلیشیر نوایی
امیرعلیشیر نوایی / غزلیات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
رندان که میل باده به دیر فنا کنند
آیا بود که جام اشارت بما کنند
رنجم خمار گرچه بود مهلک ای حکیم
باید که هم به جام شرابش دوا کنند
ماییم و خاک دیر حجابش کنند رفع
آنانکه چشم روشن ازین توتیا کنند
ندهند نیمه جان مرا می به میکده
چون قطره اش به جان گرامی بها کنند
از کلک صنع زانچه رقم شد صواب دان
فکر خطا بود که خیال خطا کنند
رندان که تیره اند ز بد مستیم به دیر
یک شیشه می برم برشان تا صفا کنند
زهاد اگر کشاد ندیدند در ورع
فانی صفت عزیمت دیر فنا کنند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به توصیف حال رندان (افرادی که به دنبال لذت‌های دنیوی هستند) و ارتباط آنها با میکده و شراب می‌پردازد. او اشاره می‌کند که حتی اگر شراب برای رندان مضر باشد، باید به دلیل خواص مثبت آن، برای خود نیز از آن استفاده کنند. شاعر از دردی که از خمار ناشی می‌شود صحبت می‌کند و می‌گوید که باید از شراب به عنوان دارو استفاده کنند. همچنین اشاره می‌کند که کسانی که به دنبال نور و روشنایی هستند، از میکده و شراب به عنوان جاده‌ای به سمت روشنی بهره می‌برند. در نهایت، او به تقابل زاهدان و رندان می‌پردازد و می‌گوید زاهدان اگر نگرش سخت‌گیرانه‌ای نسبت به دنیا دارند، ممکن است از حقیقت فاصله بگیرند.