نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۹۳ - تتبع خواجه امیرعلیشیر نوایی

امیرعلیشیر نوایی / غزلیات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

دل اگر میل سوی ساغر صهبا می‌کرد

بهر عکس رخ آن ساقی زیبا می‌کرد

آن چه روی است که چون عکس به می می‌انداخت

عکس خورشید در آب خضر افشا می‌کرد

همچو می مست و چو آن عکس همی‌شد بی‌خود

هرکه آن عکس در آن باده تماشا می‌کرد

بود او مهر فلک رتبه و ما خاک زمین

خاک از مهر چه سان وصل تمنا می‌کرد

بنده پیر مغانیم که با مغبچه‌اش

بزم در دیر فنا بهر دل ما می‌کرد

کافر شوخ گه ساغر دور اندر بزم

نقد ایمان دوصد غمزه یغما می‌کرد

وقت را دار غنیمت که خطا بود که شیخ

نقد امروز پی نسیه فردا می‌کرد

رفت فانی طرف دیر به سجاده سحر

شام تبدیل به زنار و چلیپا می‌کرد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به موضوع عشق و نشئگی اشاره دارد. شاعر از میل دل به نوشیدن شراب و زیبایی ساقی سخن می‌گوید و عشق و جذب نور و زیبایی را در آن به تصویر می‌کشد. او به تضاد میان مقام مهر فلک و خاک زمین پرداخته و بیان می‌کند که چگونه عشق و نشئگی می‌تواند انسان را از خود بی‌خود کند. همچنین، نویسنده تأکید می‌کند که زمان را غنیمت شمارد و به لذت‌های کنونی توجه کند، چرا که پرداختن به آینده ممکن است خطا باشد. در نهایت، او به تغییرات و تأثیرات دنیوی و معنوی در زندگی انسان اشاره می‌کند.