نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۹۵ - تتبع خواجه امیرعلیشیر نوایی

امیرعلیشیر نوایی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)

تا کوثر و فردوس ره دور و دراز است

وان عیش غنیمت که در میکده باز است

از ناز مران رخش پی قبله که هر سو

بر خاک ره افتاده سر اهل نیاز است

بنگر به حباب می گلرنگ که در دور

چون دیده محمود به دیدار ایاز است

زلف تو مگر هست شب هجر و ره عشق

کان تیره و این جمله نشیب است و فراز است

بر دوش من آن داغ سبوی می رندی

بر دوخته از شقه اقبال طراز است

گر دیده بود پاک نظر بر رخ شاهد

از سالک ره عین حقیقت نه مجاز است

در خانقه از نکته توحید چه گویم

چون رند خرابات مغان محرم راز است

افلاک به یک صدمه که در عشق ازل دید

سرگشته چنین تا به ابد در تک و تاز است

فانی نشده غرقه به می بت چه پرستی

در میکده ناکرده طهارت چه نماز است؟

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف جستجوی حقیقت و عشق می‌پردازد. شاعر به دوری و درازی مسیر دست‌یابی به نعمت‌های معنوی مانند کوثر و فردوس اشاره می‌کند و این‌که لذت واقعی در میکده و محبت است. او از عشق و هجران سخن می‌گوید و تاکید می‌کند که در دوستی و محبت، سادگی و حقیقت مهم‌تر از ظواهر هستند. همچنین، شعر به مقایسهٔ عشق با حالات دیگر می‌پردازد و در نهایت به اهمیت تجربهٔ واقعی و شهودی در مقابل باورها و اعتقادات صوری اشاره می‌کند.