غزل شمارهٔ ۱۱۷ فیض کاشانی
فیض کاشانی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
رازها با اهل گفتن ز اهل عرفان خوش نماست
یار یکدیگر شدن از قوم و خویشان خوش نماست
نصرت دین حق و در درد بودن متفق
ز اهل علم و پیشوایان و فقیهان خوش نماست
این فقیهان مجادل از کجا حکمت کجا
درس و بحث و علم و حکمت از حکیمان خوش نماست
خواندن قرآن و فهمیدن به آواز حزین
با خضوع جان و تن از اهل قرآن خوش نماست
چون نمازی در جماعت میشود کوته بهست
ترک تطویل و ریا از مقتدیان خوش نماست
گز مزاحی میکند مومن بحق نیکوست آن
تقوی از باطل نمودن ز اهل ایمان خوش نماست
مرد چون بالغ شود باید بحق رو آورد
خنده و بازی و خوش طبعی ز طفلان خوش نماست
ژنده پاکیزه بر بالای درویشان نکو
و آن قبای تار در بر قد خوبان خوش نماست
سهل باشد گر کنند افتادگان افتادگی
مهربانی و تواضع از بزرگان خوش نماست
اقتصار سایلان بر قوت از روی سکوت
بخشش بی من و ایذا از کریمان خوش نماست
هر کسی را حق تعالی بهر کاری آفرید
هر که کار خویش را نیکو کند آن خوش نماست
عاقلان را عاقلی خوش عاشقان را عاشقی
مستی و شوریدگی از می پرستان خوش نماست
زاهد ار از زهد گوید عابد از صوم و صلوه
عاشقان را حرف وصل یار و هجران خوش نماست
واعظ ار آرد حدیثی از کلام انبیا
عارفان را سیر در اسرار قرآن خوش نماست
فیض میکن جهد تا سنجیده تر آید سخن
گفتن شعر از دم سنجیده گویان خوش نماست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر به اهمیت ارتباطات معنوی و رفتارهای نیکو در زندگی اشاره شده است. شاعر میگوید رازها وقتی با اهلش گفته شود، زیبایی دارد و دوستی و همبستگی در بین قوم و خویشان نیز نیکوست. نصرت دین حق و تلاش در دردها باید متحدانه باشد و آگاهی از علم و حکمت اهمیت دارد. در مقام عمل، خواندن قرآن و فهم آن با خضوع شایسته است و نماز جماعت باید بهدوری از ریا باشد. شاعر همچنین به این نکته اشاره میکند که مؤمن باید در حق خود جدی باشد و پاکی و تواضع نشانه بزرگی است. رفتار کریمان باید به دور از ایذا باشد و هر کسی باید در کار خود نیکو عمل کند. عقل و عشق هرکدام راه خود را دارند و دقت در سخن گفتن و جهد در بیان نیز از نشانههای فضیلت به شمار میرود. در کل، این شعر تأکید بر عمل نیکو، فهم عمیق از آموزهها و حفظ روابط انسانی در راستای معنویت دارد.