نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

غزل شمارهٔ ۵۵۷ فیض کاشانی

فیض کاشانی / غزلیات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

گذر کن ز بیغولهٔ نام و ننگ

بشه راه مردان درآبی درنگ

رسوم سفیهان ابله بمان

که رسم سفیهان کند کار تنگ

فراخست و هموار راه خرد

در اینراه نه خار باشد نه سنگ

بدست آوری گر تو میزان عقل

نباشد ترا با خود و غیر جنگ

چو آهنگ جان تو آرد هوا

به حبل هوای خدا زن تو چنگ

هوس بر سرت چون نزول آورد

فرو بر هوس را بدم چون نهنگ

بقدر ضرورت ز دنیا بگیر

مکن بار بر خود گران و ملنگ

کمی مال افزونی راحت است

کمی جاه آسایش از نام و ننگ

پذیرفتی این نکته را گرچه فیض

وگرنه سر خالی از عقل و سنگ

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به فردی توصیه می‌کند که از جستجوی نام و ننگ بگذرد و به راه عقل و خرد قدم بگذارد. شاعر تاکید می‌کند که سنت‌های ناپسند و احمقانه را رها کند و مسیر روشن و همواری را انتخاب کند که در آن نه موانع وجود دارد و نه جنگی. او به انسان می‌گوید که باید از دنیا به اندازه نیاز و نه بیشتر بهره‌مند شود تا بار زندگی بر دوش او سنگین نشود. در نهایت، شاعر توضیح می‌دهد که اگر فرد این نکات را درک کند، به حقیقتی بزرگ دست خواهد یافت و در غیر این صورت، خالی از درک و عقل خواهد ماند.