غزل شمارهٔ ۵۵۷ فیض کاشانی
فیض کاشانی / غزلیات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
گذر کن ز بیغولهٔ نام و ننگ
بشه راه مردان درآبی درنگ
رسوم سفیهان ابله بمان
که رسم سفیهان کند کار تنگ
فراخست و هموار راه خرد
در اینراه نه خار باشد نه سنگ
بدست آوری گر تو میزان عقل
نباشد ترا با خود و غیر جنگ
چو آهنگ جان تو آرد هوا
به حبل هوای خدا زن تو چنگ
هوس بر سرت چون نزول آورد
فرو بر هوس را بدم چون نهنگ
بقدر ضرورت ز دنیا بگیر
مکن بار بر خود گران و ملنگ
کمی مال افزونی راحت است
کمی جاه آسایش از نام و ننگ
پذیرفتی این نکته را گرچه فیض
وگرنه سر خالی از عقل و سنگ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به فردی توصیه میکند که از جستجوی نام و ننگ بگذرد و به راه عقل و خرد قدم بگذارد. شاعر تاکید میکند که سنتهای ناپسند و احمقانه را رها کند و مسیر روشن و همواری را انتخاب کند که در آن نه موانع وجود دارد و نه جنگی. او به انسان میگوید که باید از دنیا به اندازه نیاز و نه بیشتر بهرهمند شود تا بار زندگی بر دوش او سنگین نشود. در نهایت، شاعر توضیح میدهد که اگر فرد این نکات را درک کند، به حقیقتی بزرگ دست خواهد یافت و در غیر این صورت، خالی از درک و عقل خواهد ماند.