غزل شمارهٔ ۱۶۷ فروغی بسطامی
فروغی بسطامی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
خداخوان تا خدادان فرق دارد
که حیوان تا به انسان فرق دارد
موحد را به مشرک نسبتی نیست
که واجب تا به امکان فرق دارد
محقق را مقلد کی توان گفت
که دانا تا به نادان فرق دارد
مناجاتی خراباتی نگردد
که سیر جسم تا جان فرق دارد
مخوان آلودهدامن هر کسی را
که دامان تا به دامان فرق دارد
من و ابروی یار و شیخ و محراب
مسلمان تا مسلمان فرق دارد
من و میخانه، خضر و راه ظلمات
که می با آب حیوان فرق دارد
مخوان دور فلک را دور ترسا
که دوران تا به دوران فرق دارد
مکن تشبیه زلفش را به سنبل
پریشان تا پریشان فرق دارد
مبر پیش دهانش غنچه را نام
که خندان تا به خندان فرق دارد
چه نسبت شاه ایران را به خاقان
که سلطان تا به سلطان فرق دارد
مظفر ناصرالدینشاه غازی
که فرش با سلیمان فرق دارد
رخش را مه مگو هرگز فروغی
که خور با ماه تابان فرق دارد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به تفاوتهای عمیق و معنایی بین مفاهیم و افراد مختلف اشاره میکند. شاعر به بیان این نکته میپردازد که هر چیزی در نوع خود منحصر به فرد است و نمیتوان آنها را به راحتی با یکدیگر مقایسه کرد. به عنوان مثال، او تفاوت خداخوان و خدادان، موحد و مشرک، محقق و مقلد، و مسلمانان را نشان میدهد. همچنین به تمایز بین اشیاء و احوالات مختلف میپردازد، مانند میخانه و آب حیوان، یا شاه ایران و خاقان. در کل، شعر بر اهمیت شناخت دقیق و درک عمیق از واقعیتها تاکید دارد.