بخش ۴ - نشأه جام دوم فضولی
فضولی بغدادی / ساقی نامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
بیا ساقی آن راحت‌افزای روح
که طوفان غم راست کشتی نوح
به‌من ده که از غم نجاتم دهد
نجات از همه مشکلاتم دهد
بیا ساقی آن مظهر سرّ ذات
که خضر خرَد راست آب حیات
بده، زنده گردان من مرده را
تر و تازه کن نخل پژمرده را
بیا ساقی آن جام آیینه‌فام
که عالم درو می‌نماید تمام
به من ده که تشویش دل کم کنم
زمانی تماشای عالم کنم
چو کردی مرا آگه از فیض جام
به جام دوم نشئه‌ام کن تمام
که دل از دوم نشئه گردد دلیر
کند بر تو اظهار ما‌فی‌الضمیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر از ساقی می‌خواهد که به او شرابی دهد که غم‌ها را از او دور کند و او را از مشکلات نجات دهد. او ساقی را مظهر حیات و خرد می‌داند و از او خواهان زنده‌کردن روح و جان خود است. شاعر به دنبال آرامش و تماشای زیبایی‌های عالم است و از ساقی می‌خواهد که با دادن جامی دیگر، او را به نشئگی کامل برساند تا بتواند افکار و احساسات خود را به راحتی بیان کند. در واقع، این شعر حول محور جستجو برای رهایی از غم و دستیابی به حالتی از آگاهی و شادی می‌چرخد.