نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۴ - در معرفت عالم ریایی قاسم انوار

قاسم انوار / انیس العارفین / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

عالمی را کین صفت بر سر زند

آتش اندر دین پیغمبر زند

راه باطل پیش گیرد روز وشب

وز جدل ماند میان سوز تب

با مسلمان شود در بحث عاق

وانگهی گوید سخن با طمطراق

از برای شهرت خلق جهان

چون دد درنده در مردم جهان

تا نماید باطل خود را بحق

نیش بر مردم زند مانند بق

ای که دعوی فقاهت می کنی

با مسلمانان سفاهت می کنی

چون سفاهت نیست طور عافیت

فکرتی در کار خود کن عاقبت

تا نباشی بر سبیل کاف ونون

از قبیل «انهم لا یفقهون »

خانه بر علم شریعت کن بنی

بهر رزاق،از برای رزق نی

راست کردن شرع را بر خود خطاست

خویشتن بر شرع باید کرد راست

ای گرفتار یجوز ولا یجوز

دیده را از خویشتن بینی بدوز

تا به کی جان دادن اندر صرف و نحو؟

علم ارباب درون محوست،محو

رفع اسمت زود فتح جان شود

کسر رسمت ناصب ایمان شود

چون دلت از جر شیطان شد معاف

بعد ازان گردی تو ازجنس مضاف

مانده ای مشغول فعل اجوفان

میشود علت مضاعف هر زمان

رفت ماضی،نیست حاصل غیر قال

تا بمسقبل چه خواهد بود حال؟

ای خراب ازمار بدفرمای خویش

در حجاب از یار جان افزای خویش

کوه و صحرا چند گردی چون دواب؟

پیش هوهو آی از حسن المآب

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به نقد افرادی می‌پردازد که در ظاهر به دین و فقاهت ادعا دارند، اما در باطن به دنبال شهرت و قدرت هستند. شاعر به ایشان هشدار می‌دهد که علم و فقاهت را با نیت‌های نابجا آلوده نکنند و باید راست‌گویی و صداقت در دین را اصل قرار دهند. او از کسانی که فقط به ظواهر علم و دقت در زبان مشغولند انتقاد می‌کند و می‌گوید که این افراد به دنبال باطل و جدل هستند. شاعر تأکید می‌کند که باید انسان بر اساس دانش واقعی و بنیادین عمل کند و پیوسته خود را با اصول دین و شریعت سازگار سازد، نه اینکه درگیر بحث‌های بی‌معنی و سطحی شود. در نهایت، او مردم را به تفکر عمیق و درک واقعی دین دعوت می‌کند.