بخش ۹ - فی صفة الاماره قاسم انوار
قاسم انوار / انیس العارفین / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
هر دلی کو پیرو اماره شد
از بلاد معرفت آواره شد
آتش اماره هرجا بر فروخت
خرمن جانر از خشک وتر،بسوخت
گرچه نتوان گفتن اوصافش تمام
لیک یک چندی بباید برد نام
عجب و بخل و حرص و حب جاه ومال
هز و همز و لمز و غمز و قیل و قال
اکل وافر،نوم و شک و کبر و کین
منکری بر حالت مردان دین
حب غلمان،حب نسوان،هزل و جهل
حمق و نسیان بغض و عصیان،نوم و کسل
هم حسد،هم لعب وهم لهو ونفاق
وز جدلها بر میان بسته نطاق
هم نشاط وهم بطالت،هم بطر
هم املها،هم ریا،ام الخطر
شرح یک چندی بگویم زین صفات
بازدانی گر بود دل در صفات
زانکه شرح جمله گر گوییم باز
قصه گردد،همچو درد ما،دراز
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف ویژگی‌هایی می‌پردازد که باعث دوری انسان از معرفت و آگاهی می‌شود. شاعر بیان می‌کند که هر دلی که به امیال و خواسته‌های نفسانی (اماره) پیروی کند، از آگاهی و معرفت دور خواهد شد. او به ذکر صفات منفی مانند عجب، بخل، حرص، حب مال، حسد و نفاق می‌پردازد و از تأثیرات منفی این خصوصیات بر روح و جان انسان سخن می‌گوید. در انتها، شاعر اشاره می‌کند که توضیح این صفات به تنهایی کافی نیست و باید دلی پاک داشته باشیم تا از این صفات برحذر باشیم و به معرفت و درک بیشتر نایل آییم.