شمارهٔ ۴۲ قطران تبریزی
قطران تبریزی / مقطعات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
کمان برم که درین روزگار تیره چو شب
بخفت چشم مروت بمرد مادر جود
ز سیر هفت ستاره درین دوازده برج
بده دوازده سال اندرین دیار و حدود
هزار شخص کریم از وجود شد بعدم
که یک کریم نمی آید از عدم بوجود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به روزگار تیره و ظلمانی اشاره می‌کند و می‌گوید که در این شرایط، فضیلت و نوع‌دوستی (مروت) به خواب رفته و مادر جود (بخشش) مرده است. همچنین به تأثیر هفت سیاره در دوازده برج اشاره می‌کند و به این نکته می‌پردازد که در این سرزمین و در طول دوازده سال، هزاران انسان کریم و نیکوکار به وجود آمده‌اند، ولی حتی یک فرد نیکوکار هم از عدم به وجود نیامده است. به عبارتی، او بر این نکته تأکید دارد که خوبی‌ها و ارزش‌های انسانی در این زمان کم‌رنگ شده‌اند.