بخش ۳۲ - در علم الیقین و عین الیقین میفرماید امیر حسینی هروی
امیر حسینی هروی / کنز الرموز / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
دیده باطن اگر بینا شود
آنچه پنهان خواندۀ پیدا شود
سر وحدت را به بینی بی بیان
عین عین اینجا فرو شد در بیان
آنکه در بحر حقیقت راه یافت
گوهر حق الیقین ناگاه یافت
از دو کون آزاد و از خود هم برست
مرغ آن بر شاخ اَو اَدنی نشست
آنچه علم و عین از او دارد نشان
بی نشان شد نزد او دامن کشان
گنج حق را جان پاک او امین
این بود دیباچه حق الیقین
خاص در علم الیقین و خاص خاص
دیده در عین الیقین از خود خلاص
منظر حق الیقین والاتر است
این سعادت انبیا را در خوراست
گر حقیقت پرسی از حق الیقین
در مقام لی مَعَ اللّه باز بین
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به تبیین حقیقت و شناخت باطنی پرداخته است. شاعر میگوید اگر درون بینا شود، آنچه را که پنهان است میتواند ببیند. او از مقام وحدت سخن میگوید که فراتر از بیانهاست و در حقیقت خود را مییابد. شخصی که به عمق حقایق دست مییابد، آزاد از دو عالم و خود میشود، و به حقیقت خود پی میبرد. علم و دانایی در نزد او بیمعنا میشود و تنها جان پاک او میتواند به گنج حقیقت اعتماد کند. در نهایت، شاعر برتری مقام حق الیقین را یادآوری میکند و به ارتباط نزدیک با حق اشاره دارد.