بخش ۲۰۷ - غلامی اقبال لاهوری
اقبال لاهوری / پیام مشرق / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
آدم از بی بصری بندگی آدم کرد
گوهری داشت ولی نذر قباد و جم کرد
یعنی از خوی غلامی ز سگان خوار تر است
من ندیدم که سگی پیش سگی سر خم کرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر به این موضوع اشاره دارد که انسان به دلیل عدم بصیرت و آگاهی، در مقام بندگی و غلامی قرار می‌گیرد. او در واقع دارای ارزش و گوهری درون است، اما این ارزش را به خاطر نذر قباد و جم، یعنی قدرت‌ها و مقام‌های دنیوی، فراموش می‌کند. به طور کلی، شاعر تأکید می‌کند که خوی غلامی از حتی زیر دستان و سگان هم پست‌تر است و خود سگان هرگز در برابر همدیگر حقارت نمی‌کنند، در حالی که انسان‌ها اینگونه رفتار می‌کنند.