شمارهٔ ۶۳ - انتقاد از قمه‌زنی ایرج میرزا
ایرج میرزا / قطعه‌ها / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)
بشنو که لطیفۀ قشنگی است
این است حقیقت اصلِ معنیش
در دستۀ شاحسین بنگر
کان تُرک کفن فکنده در پیش
خواهد که کُشد سِنان و خُولی
کوبد قمه را به کلۀ خویش
آن ترک دگر ز سینه‌زن‌ها
فریاد کند ز سینۀ ریش!
کوبیدن اشقیا از این بِه؟!
دانایی و معرفت از این بیش؟
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به یک لطیفه زیبا اشاره دارد و بیان می‌کند که در واقع، حقیقت آن در دسته‌ای از شاحسین (شخصیت‌های مهم) نهفته است. در اینجا یک ترک (شخصی) می‌خواهد شمشیر خود را بکشد و با قمه به سر خود بزند. ترک دیگری از دل داغ‌دیدگان فریاد می‌زند. این موضوع نشان‌دهنده تلاش و عزم برای آگاهی و معرفت بیشتر در برابر سختی‌ها و دشمنی‌هاست.