شمارهٔ ۲۱ - انتقاد از مستشاران ایرج میرزا
ایرج میرزا / مثنوی‌ها / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
نبینی خیر از دنیا عَلایی
رسد از آسمان بر تو بلایی
تو را کردیم ای گوساله مأمور
نه مأموری که أَلمأمورُ مَعذور
که بنمایی در آمریکا تَجَسُّس
بیاری مستشاری با تَخَصُّص
در آمریکا به خرها کردی اِعلان
که باشد مرتعِ سبزی در ایران
ز نوعِ خود فرستادی کمندی
خصوصاً یک خرِ بالا بلندی
چموش و بدلگام و خام و گُهگیر
نه از اَفسار می ترسد نه زنجیر
خرانِ داخلی معقول بودند
وَجیه المِلَّه و مقبول بودند
که باشد این مَثَل منظور هرکس
زبانِ خر خَلَج می‌داند و بس
نه تنها مرتعِ ما را چریدند
پدر سگ صاحِبان بر سبزه ریدند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به انتقاد از افرادی می‌پردازد که به آمریکا رفته‌اند و در کارهای نادرست و غیرمفید مشغولند. او با تمثیل یک گاو یا خر، به نوعی از بی‌عملی و ناهنجاری‌هایی که در جامعه وجود دارد اشاره می‌کند. او می‌گوید که این افراد در حال تجسس و مشاوره‌هایی هستند که هیچ فایده‌ای ندارند و در عوض فقط مرتع و منابع کشور را به نفع دیگران غارت می‌کنند. در نهایت، شاعر به زشتی رفتارها و اقدامات این افراد و همچنین تأثیرات منفی آن بر جامعه انتقاد می‌کند.